Świadectwo charakterystyki energetycznej to formalny dokument oceniający potencjalną efektywność energetyczną budynku lub lokalu. Opisuje ono roczne zapotrzebowanie na energię potrzebną do zaspokojenia potrzeb związanych z ogrzewaniem, chłodzeniem, wentylacją, ciepłą wodą użytkową oraz oświetleniem (dla budynków niemieszkalnych).
Obowiązek posiadania ŚCHE dotyczy od 28 kwietnia 2023 roku każdej nabywanej i wynajmowanej nieruchomości, co czyni je dokumentem istotnym nie tylko przy sprzedaży, ale też przy najmie – np. lokalu czy całego budynku. Ponadto świadectwo jest ważnym kryterium taksonomicznym w obszarze łagodzenia zmian klimatu. Coraz częściej pojawia się również w wymaganiach banków dotyczących finansowania nieruchomości.
Obecna metodologia a nadchodzące zmiany
Obecna polska metodyka sporządzania ŚCHE opiera się na metodologii, która – zgodnie z wymaganiami europejskiej dyrektywy EPBD (Energy Performance of Buildings Directive) – będzie musiała zostać zaktualizowana. Nowa metodologia ma umożliwić bardziej kompleksowe i precyzyjne obliczanie zapotrzebowania na energię oraz wprowadzenie klas energetycznych budynków.
Kluczowe zmiany, wynikające z unijnej dyrektywy EPBD i projektu nowego polskiego rozporządzenia (z planowanym wejściem w życie w połowie 2026 roku), obejmują:
1. Przejście na metodę godzinową – dotychczasowa metoda miesięczna zostanie zastąpiona bardziej precyzyjną metodą godzinową. Nowe podejście będzie obowiązkowe dla większości budynków niemieszkalnych – w tym biurowców, szpitali, magazynów oraz obiektów handlowych. Dla budynków mieszkalnych nadal dopuszcza się stosowanie obu metod obliczeniowych.
2. Wprowadzenie klasyfikacji energetycznej – zostanie wprowadzony nowy system oznaczeń energetycznych budynków (podobny do tego stosowanego dla sprzętu AGD) – od klasy A+ do G – w formie graficznej etykiety. Rozwiązanie to zwiększy czytelność wyników oraz ułatwi porównywanie nieruchomości. Warto zaznaczyć, że wyników uzyskanych według aktualnie obowiązującej metodologii nie będzie można przeliczać na nowe klasy energetyczne – konieczne będzie sporządzenie nowego świadectwa zgodnego z aktualnymi wytycznymi.
3. Kontrola i weryfikacja danych – w celu ograniczenia nieprawidłowości w procesie sporządzania świadectw zostanie wprowadzony obowiązek przeprowadzania kontroli – zarówno na miejscu, jak i w trybie zdalnym. Dodatkowo wszystkie dane wejściowe będą musiały zostać wprowadzone do Centralnego Rejestru Charakterystyki Energetycznej Budynków.
4. Obowiązkowe zalecenia modernizacyjne oraz ocena środowiskowa – każde świadectwo charakterystyki energetycznej będzie musiało zawierać zalecenia dotyczące modernizacji oraz ocenę wpływu budynku na środowisko, co umożliwi inwestorom i właścicielom planowanie działań poprawiających efektywność energetyczną.
Planowana zmiana metodologii nie nakłada obowiązku ponownego sporządzania świadectw dla budynków posiadających aktualne dokumenty, o ile nie nastąpiły w nich zmiany mające wpływ na charakterystykę energetyczną obiektu.
Rozbieżności: dane ze świadectwa a rzeczywiste zużycie energii
Mimo nadchodzących zmian, Świadectwo Charakterystyki Energetycznej (ŚCHE) wciąż pozostaje dokumentem oceniającym potencjalną efektywność techniczną budynku w warunkach projektowych, a nie rzeczywiste zachowanie obiektu w trakcie użytkowania.
Coraz częściej pojawiają się pytania dotyczące rozbieżności między wartością energii obliczoną w ŚCHE a rzeczywistym zużyciem energii raportowanym na podstawie danych eksploatacyjnych, np. w ramach metodologii CRREM (Carbon Risk Real Estate Monitor) – uznawanej za jedno z kluczowych narzędzi do analizy efektywności energetycznej i operacyjnego śladu węglowego budynków.
Analizy wskazują, że w większości przypadków faktyczne zużycie energii jest wyższe niż wartości określone w ŚCHE dla energii końcowej. Zdarzają się jednak sytuacje odwrotne – dobrze zarządzane, energooszczędne budynki osiągają wyniki zgodne z założeniami CRREM w zakresie energii i emisji, mimo że ich wskaźnik EP (energia pierwotna) pozostaje relatywnie wysoki.
